Бүгінде Қазақстанда 18 арнайы экономикалық аймақ (АЭА) жұмыс істейді, оның төртеуі 2025-2026 жылдары құрылған. «QazIndustry» Қазақстандық индустрия және экспорт орталығының АЭА және ИА дамыту дирекциясының мәліметінше, қазіргі уақытта отандық АЭА аумақтарында 561 инвестициялық жоба іске асырылған. Тартылған инвестициялардың жалпы көлемі 11,5 трлн теңгені құрайды. 38 090 жұмыс орны құрылды.

«АЭА жұмыс істеген бүкіл кезеңде өндірілген өнім көлемі 15,9 трлн теңгеге жетті, оның ішінде 1,1 трлн теңге экспортқа тиесілі».

Заманауи өндірістік алаңдардың, дайын инженерлік инфрақұрылымның және мемлекеттік қолдау шараларының арқасында АЭА қатысушылары ауқымды өндірістік жобаларды іске асырып, бәсекеге қабілетті өнім шығаруды игеріп, шетелдік нарықтарға шықты.

QazIndustry елдің экспорттық әлеуетін нығайтуға ықпал ететін АЭА аумақтарындағы бірқатар ірі жобаны атап өтті.

«Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» ЖШС — Қазақстандағы алғашқы газ-химия кешені. Кәсіпорын 2022 жылғы қарашада Атырау облысындағы «Ұлттық индустриялық мұнай-химия технопаркі» АЭА аумағында іске қосылды.

Полипропилен өндіретін еліміздегі алғашқы толық циклді өндіріс отандық мұнай-газ химиясы саласын дамытудағы аса маңызды жобалардың бірі болып табылады. Мұнда қаптама, құрылыс материалдарын, медициналық бұйымдарды, автомобиль компоненттерін, тұрмыстық техниканы және тоқыма өнімдерін өндіруде сұранысқа ие түйіршіктелген полипропилен шығарылады.

KPI кәсіпорнының жобалық қуаты жылына 500 мың тонна полипропилен өндіруге мүмкіндік береді. Бұл ішкі нарықты қамтамасыз етіп қана қоймай, республиканың экспорттық әлеуетін едәуір арттыруға мүмкіндік береді. 2026 жылғы II тоқсанның қорытындысы бойынша өндірілген өнімнің жинақталған көлемі 366,2 млрд теңгеге жетті. Өнім Қытайға, Ресейге, Түркияға және Еуропа елдеріне экспортталады.

Жобаны іске асыру нәтижесінде 624 тұрақты жұмыс орны құрылды. Өндірістің іске қосылуы Қазақстанда мұнай-газ химиясы кластерін қалыптастырудың және жоғары қосылған құны бар өнім өндірісін дамытудың маңызды кезеңіне айналды.

«Тау-Кен Алтын» ЖШС — «Астана – жаңа қала» АЭА аумағындағы маңызды жобалардың бірі. Аффинаж зауыты 2013 жылғы желтоқсанда пайдалануға берілді. Кәсіпорын асыл металдарды отандық өңдеуді дамыту мақсатында құрылып, бүгінде Қазақстанның алтын өндіру саласындағы өндірістік тізбектің маңызды буынына айналды.

Зауыттың негізгі өнімдері — халықаралық сапа стандарттарына сәйкес келетін аффинаждалған алтын мен күміс. Кәсіпорынның өндірістік қуаты жылына 25 тонна аффинаждалған алтын және 50 тонна аффинаждалған күміс өндіруге жетеді.

Кәсіпорын жұмыс істеген кезеңде өндірілген өнім көлемі 8 трлн 859,9 млрд теңгені құрады. Өндірісте 80 жұмыс орны құрылды.

Жобаны іске асыру Қазақстанның шетелдік аффинаждау қуаттарына тәуелділігін едәуір төмендетіп, асыл металдарды өңдеудің толық циклін ел ішінде қамтамасыз етуге және отандық металлургия саласының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік берді.

«СМИТ Центральная Азия» ЖШС — «Сарыарқа» АЭА аумағындағы жоба. Кәсіпорын мұнай-газ, коммуналдық және энергетика салаларына арналған жылу оқшауланған құбырлар мен фасонды бұйымдарды өндіретін отандық жетекші кәсіпорындардың бірі. Кәсіпорын 2014 жылы пайдалануға берілді.

Кәсіпорынның жобалық қуаты жылына 30 мың тонна өнім өндіруге жетеді. Заманауи өндіріс халықаралық сапа және сенімділік талаптарына сәйкес келетін жылу оқшауланған құбыр жүйелерін шығаруға мүмкіндік береді.

Жобаны іске асыру кезеңінде өндірілген өнім көлемі 33,64 млрд теңгеге жетіп, кәсіпорында 79 тұрақты жұмыс орны құрылды.

Заманауи технологияларды пайдалану және өндірісті оқшаулау импорттық өнімге тәуелділікті азайтуға, отандық машина жасауды дамытуға және қазақстандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.

Кәсіпорын инфрақұрылымдық және өнеркәсіптік жобаларды іске асыруға белсенді қатысып, инженерлік желілерді салу және жаңғырту үшін Қазақстан нарығын заманауи құбыр өнімдерімен қамтамасыз етеді.

«Түркістан тоқыма» ЖШС (Lihua Group) Түркістан облысындағы «TURAN» АЭА аумағында мақта-тоқыма кешенін дамытуда. Тоқыма кешенінің жалпы құны 86,2 млрд теңгені құрайды. 2025 жылғы желтоқсанда өндірістің бірінші кезеңі іске қосылып, 430 жұмыс орны құрылды.

Кешен толық қуатына шыққаннан кейін жылына 11,4 мың тонна иірілген жіп, 47,3 млн шаршы метр мата, 2 млн төсек-орын жиынтығы және 4 млн көрпе шығару жоспарлануда. Өндірістің дамуы отандық мақтаны дайын тоқыма өніміне дейін өңдеуге және экспорттық жеткізілімдерді кеңейтуге мүмкіндік береді.

2026 жылғы қыркүйекте Жамбыл облысындағы «Jibek Joly» АЭА аумағында «Shengtai Biotech» ЖШС (Fufeng Group) жүгеріні терең өңдеу зауытының бірінші кезеңі іске қосылды. Жобаның құны — 407 млрд теңге. Бірінші кезектің қуаты — жылына 500 мың тонна жүгері; жобаның барлық кезеңдерін іске асыру шамамен 1,5 мың тұрақты жұмыс орнын құруды көздейді.

Жоба крахмал, аминқышқылдары мен жемшөп қоспаларын өндіруді көздейді. Кешеннің дамуы ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеуге және жоғары қосылған құны бар өнімді шетелдік нарықтарға жеткізу көлемін арттыруға мүмкіндік береді.

«Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.», «Тау-Кен Алтын» және «СМИТ Центральная Азия» кәсіпорындарының тәжірибесі, сондай-ақ Fufeng Group және Lihua Group жобаларының дамуы АЭА-ның ірі өнеркәсіптік жобаларды іске асыру мүмкіндіктерін көрсетеді. Мемлекет қалыптастырған жағдайлардың арқасында кәсіпорындар өндірісті іске қосуды жеделдетуге, заманауи технологияларды енгізуге, жаңа жұмыс орындарын құруға және экспорттық жеткізілімдерді кеңейтуге мүмкіндік алып отыр.

Еске сала кетейік, QazIndustry Қазақстанның арнайы экономикалық және индустриялық аймақтары қызметін үйлестіреді әрі бірыңғай үйлестіру орталығы болып табылады.