Нашар көретіндерге арналған нұсқаЭкономикалық интеграция және халықаралық ынтымақтастық
ЕАЭО туралы Шартқа сәйкес ЕАЭО бірыңғай кедендік аумағында ЕАЭО сыртқы экономикалық қызметінің бірыңғай тауар номенклатурасы (СЭҚ ТН) және ЕАЭО Бірыңғай кедендік тарифі (БКТ) қолданылады. ЕАЭО сауда саясатын кедендік-тарифтік және тарифтік емес реттеудің негізгі құралдары:
- ЕАЭО БКТ кедендік әкелу баждарының мөлшерлемелерін белгілеу;
- тарифтік жеңілдіктер беру және оларды қолдану тәртібі;
- тауарларды әкелуге/әкетуге уақытша тыйым салуды енгізу;
- үшінші елдерге (ЕАЭО-ға кірмейтін елдерге) қатысты демпингке қарсы шараларды енгізу.
Қазақстанның ДСҰ-дағы тарифтік міндеттемелерінің орындалуын ескере отырып, ЕАЭО шеңберінде кедендік-тарифтік реттеуге бизнес-қоғамдастықтың айналысы бойынша кедендік әкелу баждарын өзгерту, сондай-ақ отандық өндірушілерді қолдау мақсатында тарифтік жеңілдіктер беру жөніндегі ұсыныстарды қарай отырып, тұрақты негізде талдау жүргізіледі.
«QazIndustry» АҚ өтінімдер мен өтініштерді дайындау бойынша консультациялық және талдамалық қолдау көрсетеді:
- меншікті өндірісте пайдалану үшін импорттық шикізат пен жинақтауыштарға қатысты баждарды нөлдеу;
- отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында дайын өнімнің импортына қатысты баждарды арттыру;
- демпингтік импорттан сала үшін залал фактілерінің болуын ескере отырып, демпингке қарсы шараларды енгізудің орындылығы мен мүмкіндігі;
- өндірушілер мен тұтынушылар мүдделерінің теңгерімін қамтамасыз етуді ескере отырып, тауарларды әкелуге/әкетуге тыйым салуды енгізудің орындылығы мен мүмкіндігі.
- өнеркәсіп өнімін өндірушілер болып табылатын өндірушілер мен тұтынушылар мүдделерінің теңгерімін қамтамасыз етуді ескере отырып, тауарларды әкелуге/әкетуге тыйым салуды енгізудің орындылығы мен мүмкіндігі
ЕАЭО елдері мен үшінші елдер арасында еркін сауда аймақтары (бұдан әрі – ЕСА) туралы бірқатар келісімдер, сондай-ақ сауда-экономикалық ынтымақтастық туралы келісімдер жасалды: Вьетнам (ЕСА 2015 жылы қол қойылды, 2016 жылы күшіне енді), Сербия (ЕСА 2019 жылы қол қойылды, 2021 жылы күшіне енді), Иран (ЕСА 2025 жылғы 15 мамырда күшіне енді және бұрын қолданыста болған уақытша ЕСА орнына келеді), Сингапур (ЕСА 2019 жылы қол қойылды, 2025 жылы күшіне енді), Моңғолия (уақытша ЕСА 2025 жылы қол қойылды, 2026 жылғы 23 наурызда күшіне енді), БАӘ (экономикалық әріптестік туралы келісімге 2025 жылы қол қойылды, 2026 жылғы 23 наурызда күшіне енді), Индонезия (2025 жылы қол қойылды, күшіне енбеді) және Қытай (сауда-экономикалық ынтымақтастық туралы келісімге 2018 жылы қол қойылды, Меморандум сипатына ие 2019 жылы күшіне енді).
ЕСА туралы толықметражды келісімдер өзара негізде тауар номенклатурасының шамамен 90%-ы үшін импорттық баждарды нөлге теңестіруді көздейді.
Осыған байланысты «QazIndustry» АҚ жүйелі негізде ЕАЭО мен үшінші елдер арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастық бойынша ЕСА туралы келісімдер мен өзге де келісімдер жасасудың орындылығына талдау жүргізеді:
- жасалатын келісімдердің Қазақстан Республикасының өнеркәсібін дамытуға әсерін кешенді бағалау жүргізіледі;
- алып қою тізбелері (тарифтік қорғауды сақтау ұсынылатын тауарлар) қалыптастырылады;
- экспорттық қызығушылықтың тізбелері (серіктес елдердің нарықтарына ілгерілету үшін әлеуеті бар тауарлар) қалыптастырылады;
- ішкі нарықты қорғау мен отандық өнімді сыртқы нарықтарға жылжыту арасындағы теңгерім қамтамасыз етіледі.
ЕАЭО жасасқан, әзірленіп жатқан сауда келісімдері туралы, сондай-ақ жасасудың орындылығы зерделеніп жатқан толық ақпарат Еуразиялық экономикалық комиссияның ресми сайтында орналастырылған.
Толығырақ:
https://eec.eaeunion.org/comission/department/dotp/torgovye-soglasheniya/
ЕАЭО шеңберіндегі өнеркәсіптік кооперацияға қаржылай жәрдемдесу механизмі бірлескен өнеркәсіптік жобаларды қолдауға бағытталған. Қолдау ЕАЭО елдерінің серіктестерінің қатысуымен кооперациялық жобаларды іске асыратын өнеркәсіптік кәсіпорындарға кредиттер мен қарыздар бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялау нысанында ұсынылады.
Механизмде өлшемшарттардың бірі бойынша ЕАЭО-ның кемінде 2 елінің әріптестерімен кооперация кезінде өнеркәсіптік кәсіпорындар қатыса алады:
- компоненттер мен шикізатты жеткізу;
- технологиялық жабдықты жеткізу;
- құрылыс және инжинирингтік қызметтер көрсету;
- жобаны қаржыландыруға қатысу.
Механизм ЕАЭО елдерінің кәсіпорындары арасындағы өндірістік кооперацияны дамытуға, жаңа өндірістік тізбектерді қалыптастыруға және өнеркәсіптік өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.
«QazIndustry» АҚ қазақстандық кәсіпорындарға ЕАЭО өнеркәсіптік кооперациясына қаржылық жәрдемдесу тетігіне қатысу мәселелері бойынша консультациялық қолдау көрсетеді:
- жобаның механизмнің талаптарына сәйкестігін бағалау;
- механизмге қатысу үшін материалдарды дайындау;
- жобаларды рәсімдеу және тапсыру бойынша консультациялар;
- жобаларды қарау кезеңінде оларды сүйемелдеу.
Механизм туралы толық ақпарат, нормативтік құжаттар мен қатысу шарттары Еуразиялық экономикалық комиссияның ресми сайтында орналастырылған.
Толығырақ: https://eec.eaeunion.org/comission/department/dep_prom/finansirovanie-promyshlennoy-kooperatsii/
ЕАЭО ішкі нарығының жұмыс істеуі шеңберінде мүше мемлекеттер арасында тауарлардың, қызметтердің, капиталдың және жұмыс күшінің еркін қозғалысы қамтамасыз етіледі.
Сонымен қатар, сыртқы экономикалық қызмет тәжірибесінде ЕАЭО мемлекеттерінің нарықтарына тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді экспорттауға кедергі келтіретін кедергілер, шектеулер мен алып қоюлар туындауы мүмкін.
«QazIndustry» АҚ ЕАЭО-ның ішкі нарығындағы кедергілерге мониторинг пен талдауды жүзеге асырады, сондай-ақ оларды жою немесе қазақстандық тауарлардың экспорты кезінде олардың ықпалын төмендету жөнінде ұсыныстар қалыптастырады.
Қазақстандық кәсіпорындар ЕАЭО елдерінің нарықтарында қызметті жүзеге асыру кезінде кедергілерді анықтаған жағдайда, ақпарат одан әрі қарау және пысықтау үшін жіберілуі мүмкін.
ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің мемлекеттік сатып алу мақсаттары үшін Еуразиялық өнеркәсіптік тауарлар тізілімі (бұдан әрі – ЕӨТТ) қалыптастыру шеңберінде кешенді жұмыс жүргізілуде. Осы қызмет шеңберінде өнімді ЕӨТТ-ге енгізу және отандық өндірушілердің ЕАЭО елдерінің мемлекеттік сатып алу нарығына қол жеткізуін қамтамасыз ету үшін қажетті технологиялық операциялар және өндірістік жағдайлар бойынша позицияларды әзірлеу және келісу жүзеге асырылады.
«QazIndustry» АҚ қызметінің негізгі мақсаты қазақстандық өндірушілердің ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің мемлекеттік сатып алуларына қатысуын кеңейту және ЕАЭО-ның жалпы нарығында отандық өнеркәсіптік өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін қолайлы жағдайлар жасау болып табылады.
Жұмыс отандық өнеркәсіптік кәсіпорындармен өзара іс-қимылды, өндірістік процестерді талдауды және технологиялық талаптарды қалыптастыру бойынша ұсыныстар дайындауды қамтиды. Белгіленген талаптарға сәйкестік және өнімді ЕӨТТ-ге енгізу рәсімдері мәселелері бойынша кәсіпорындарға консультациялық қолдау, сондай-ақ қазақстандық өндірушілердің мүдделерін қорғау мақсатында ЕЭК алаңдарында сүйемелдеу жүзеге асырылады.
ЕӨТТ-ге сілтеме:
https://goszakupki.eaeunion.org/erpt/ru/registers/products/list
Өнеркәсіптік ынтымақтастық бағыты бойынша ЕАЭО шеңберіндегі негізгі стратегиялық құжат ЕАЭО шеңберіндегі Өнеркәсіптік ынтымақтастықтың негізгі бағыттары (бұдан әрі – ӨЫНБ) болып табылады. ӨЫНБ орта мерзімді құжат ретінде бес жылдық кезеңге әзірленеді және ЕАЭО шеңберіндегі Өнеркәсіптік ынтымақтастықтың мақсатын, міндеттерін, бағыттарын айқындайды.
«QazIndustry» АҚ жүйелі негізде ӨЫНБ әзірлеу мен іске асыруға белсенді қатысады. Бүгінгі таңда 2030 жылға дейінгі ӨЫНБ және оның іске асыру жоспары бекітілді, оның шеңберінде ҚР өнеркәсібінің мүдделерін ескеретін ұсыныстар мен ескертулер пысықталуда.
Сондай-ақ, ЕАЭО шеңберінде өнеркәсіп мәселелерін қозғайтын өзге де стратегиялық құжаттар бойынша ұсыныстар әзірленуде: ЕАЭО шеңберінде экономикалық процестерді одан әрі дамыту туралы декларация 2030 жылға дейін және 2045 жылға дейінгі кезеңге «Еуразиялық экономикалық жол», экономикалық дамудың негізгі бағыттары, макроэкономикалық саясаттың негізгі бағыттары.
Талдау негізінде ЕЭК қалыптастыратын салалық шолуларға, баяндамалар мен ұсыныстарға ескертулер мен ұсыныстар дайындалады.
ЕАЭО шеңберінде өнеркәсіп мәселелері бойынша Консультативтік комитеттердің, Алқаның, Кеңестің отырыстарына және ЕАЭО органдарының басқа да отырыстарына позицияны қалыптастыру үшін талдамалық-консультациялық сүйемелдеу жүзеге асырылады.
Толығырақ:
Талдау негізінде ЕЭК қалыптастыратын салалық шолуларға, баяндамалар мен ұсыныстарға ескертулер мен ұсыныстар дайындалады.
https://eec.eaeunion.org/comission/department/dep_prom/
https://eec.eaeunion.org/comission/department/dep_prom/analiticheskie-materialy/sectorreview.php
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) шеңберінде өнеркәсіптік ынтымақтастық өзара іс-қимылдың басым бағыттары мен іске асыру тетіктерін айқындайтын бірқатар негізгі стратегиялық құжаттар негізінде жүзеге асырылады.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) шеңберінде өнеркәсіптік ынтымақтастық өзара іс-қимылдың басым бағыттары мен іске асыру тетіктерін айқындайтын бірқатар негізгі стратегиялық құжаттар негізінде жүзеге асырылады.
Мәселен, 2012 жылғы 30 мамырдағы Өнеркәсіп саласындағы ынтымақтастық және ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің өнеркәсіптік саясат жөніндегі кеңесін құру туралы келісімде үйлестірілген өнеркәсіптік саясатты жүргізу мақсатында ынтымақтастықтың негізгі бағыттары айқындалған.
Жоғарыда аталған Келісімді іске асыру үшін ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің өнеркәсіптік саясат жөніндегі кеңесі құрылды, ол жылына кемінде бір рет отырады.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы (ШЫҰ) шеңберінде өнеркәсіптік кооперация да ынтымақтастықтың барған сайын өзекті бағытына айналуда.
Өнеркәсіптік ынтымақтастықты дамыту мәселелері ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің өнеркәсіп министрлерінің кеңесінде қаралады.
Жүйелік негізде ТМД және ШЫҰ өнеркәсіптік алаңында қаралатын мәселелер бойынша ұсыныстар әзірлейді.
«QazIndustry» АҚ өнеркәсіптік кооперацияны дамыту саласында Қазақстан мен әріптес елдер арасындағы екіжақты қатынастарды қалыптастыру бойынша ұсыныстар әзірлейді: әріптес елдердегі өнеркәсіпті дамытудың табысты тәжірибесін талдау; Қазақстан Республикасы мен үшінші елдер арасындағы өнеркәсіптік ынтымақтастықтың ағымдағы деңгейін талдау; өнеркәсіптік кооперация үшін тауарлық позицияларды іріктеу; өнеркәсіптік кооперацияны ескере отырып, ынтымақтастықтың өндірістік және инвестициялық мүмкіндіктерін кешенді талдау экономикалық, құқықтық жағдайлар мен тәуекелдер; өнеркәсіптік ынтымақтастық мәселелері бойынша шетелдік әріптестермен келіссөздер процестеріне ұсыныстар әзірлеу.